Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB), 25 Eylül 2026 tarihinde “Engelliler İçin Vergi Rehberi”ni ve ilgili infografikleri güncelleyerek yayımladı.
Muhasebe ve bordro ekipleri için pratik soru şu: 2026 engellilik indirimi tutarları nedir, kimler yararlanır, başvuru EVİS üzerinden nasıl ilerler, ÖTV / MTV / KDV / emlak tarafında hangi avantajlar duruyor?
Bu yazı GİB’in güncel “Engelliler İçin Vergi Rehberi” (Yayın No: 619, Eylül/2026) metnine dayanır. Özel dosya tutarları, taşıt şartları ve istisna sınırları değişebilir; nihai uygulamada rehberi, ilgili kanun/tebliğ metnini ve güncel GİB duyurularını esas alın.
Duyuru neyi kapsıyor?
GİB duyurusuna göre güncellenen rehberde öne çıkan başlıklar şunlar:
- Engellilik indiriminin kapsamı, başvurusu ve hangi raporların geçerli olduğu
- Kimlerin yararlanabileceği ve indirim tutarları
- Engelli Vergi İndirimi Sistemi (EVİS)
- Gümrük vergisi avantajları
- Yurt içinden alınan taşıtlarda ÖTV avantajı
- KDV, motorlu taşıtlar vergisi ve emlak vergisi avantajları
Resmi duyuru: Engelliler İçin Vergi Rehberi ile İnfografikler Yayımlandı (25.09.2026). Rehber PDF’si GİB üzerinden indirilebilir (Yayın No: 619, Eylül/2026).
Engellilik indirimi nedir, dereceler nasıl ayrılır?
Gelir Vergisi Kanunu’nun 31 inci maddesine göre çalışma gücü kaybına göre derece ayrımı şöyle:
| Derece | Çalışma gücü kaybı | 2026 aylık indirim |
|---|---|---|
| Birinci derece | Asgari %80 | 12.000 TL |
| İkinci derece | Asgari %60 | 7.000 TL |
| Üçüncü derece | Asgari %40 | 3.000 TL |
Engellilik indirimi, bu derecelere göre belirlenen tutarın ücret ve/veya kazanç matrahından düşülmesidir. Rehbere göre 2026 ücret gelirlerinde dikkate alınacak aylık tutarlar yukarıdaki gibidir.
Yıllık karşılık (aylık × 12) rehberde şöyle özetleniyor:
- Birinci derece: 144.000 TL
- İkinci derece: 84.000 TL
- Üçüncü derece: 36.000 TL
Ücretli kendisi engelliyse indirim, gelir vergisi kesintisi yapılırken ücret matrahından düşülür. Bakmakla yükümlü olduğu engelli kişi bulunan hizmet erbabı da aynı tutarlardan yararlanır. Dar mükellefler için Gelir Vergisi Kanunu’nun 36 ncı maddesi uyarınca bu indirim uygulanmaz.
Kimler yararlanır?
Rehbere göre engellilik indiriminden yararlananlar:
- Engelli ücretli
- Bakmakla yükümlü olduğu engelli kişi bulunan ücretli
- Engelli serbest meslek erbabı
- Bakmakla yükümlü olduğu engelli kişi bulunan serbest meslek erbabı
“Bakmakla yükümlü olunan kişi” tanımı, çalışanın tabi olduğu çalışma veya sosyal güvenlik mevzuatına bağlanıyor. Rehber, 5510 sayılı Kanun çerçevesinde çocuklar, eş, yaş sınırı olmadan engelli çocuklar ve belirli şartlarda anne-baba gibi örnekleri de açıyor. Bordro uygulamasında her dosyayı kendi sosyal güvenlik durumuna göre kontrol edin.
Hangi rapor geçerli, başvuru nasıl yürür?
Vergi indiriminde dikkate alınan raporlar, Sağlık Bakanlığına bağlı yetkili hastanelerce düzenlenen ve Merkez Sağlık Kurulunca değerlendirilerek çalışma gücünün asgari %40’ını kaybetmiş olduğu karara bağlanan engelli sağlık kurulu raporlarıdır.
Başvuruların kağıt yazışma ve uzun bekleme süresini kısaltmak için GİB Engelli Vergi İndirimi Sistemi (EVİS) kurmuş. EVİS ile e-raporlar Sağlık Bakanlığı sisteminden alınır, nüfus bilgileri MERNİS üzerinden kontrol edilir; başvuru TC kimlik numarası, işveren vergi kimlik numarası, rapor tarih ve sayısı gibi bilgilerle sistem üzerinden oluşturulabilir.
İşyeri değişikliğinde ücretlinin ne yapacağı, rapora itiraz, Merkez Sağlık Kurulu inceleme ölçütleri rehberin birinci bölümünde ayrı maddelerle anlatılıyor. Uygulama dosyasında şüphe varsa mali müşavirinizle birlikte EVİS / vergi dairesi sürecini takip edin.
ÖTV: yurt içinden taşıt alımında neye bakılır?
Rehberin ikinci bölümünde yurt içinden alınan taşıtlarda ÖTV istisnası, engellilik derecesine göre iki ana hatta ayrılıyor:
- %90 veya üzeri: Tadilat aranmayan ve tadilat aranan istisna uygulamaları ayrı ayrı anlatılıyor.
- %90’ın altı: Engelliliğe uygun hareket ettirici tertibat yaptıranlar ve belirli ortopedik engel oranları için ayrı şartlar var.
Rehberde 2026 yılı için taşıt bedeli üst sınırı olarak 2.873.900 TL geçiyor; bu tutarın 1/1/2027’den itibaren yeniden değerleme ile güncelleneceği belirtiliyor. İstisna kapsamındaki taşıt türleri, sürücü belgesi, kimlerin aracı kullanabileceği ve devir/satış kısıtları metinde ayrıntılı. Araç alımı planlıyorsanız tek bir cümleye güvenmeyin; ilgili ÖTV maddesini ve rehberin taşıt bölümünü satır satır okuyun.
MTV, KDV ve emlak tarafı
Motorlu taşıtlar vergisi: MTV Kanunu’nun 4/1-c bendine göre engellilik derecesi %90 ve daha fazla olanların adına kayıtlı taşıtlar ile diğer malul/engellilerin bu durumlarına uygun özel tertibatlı taşıtları MTV’den istisna. %90 ve üzeri için özel tertibat şartı aranmıyor; durumun tam teşekküllü devlet hastanesi sağlık kurulu raporuyla vergi dairesine belgelenmesi gerekiyor.
KDV: 3065 sayılı KDV Kanunu’nun 17/4-s maddesine göre engellilerin eğitimleri, meslekleri, günlük yaşamları için özel üretilmiş araç-gereç ve özel bilgisayar programlarının teslimi KDV’den istisna. Örnekler arasında görme engellilerin bastonu, kabartma klavye; ortopedik engellilerin tekerlekli sandalyesi, ortez-protez gibi cihazlar sayılıyor. Binek otomobil ve diğer nakil vasıtaları bu “araç-gereç” kapsamında değil. Engelli olmayanların da kullanabildiği genel ürünler istisna dışı. İstisna, her safhada teslim ve ithalde uygulanır. Bakım/huzurevi hizmetlerinde ayrıca indirimli (%10) KDV oranı düzenlemesi rehberde anılıyor.
Emlak vergisi: Türkiye’de brüt 200 m²’yi geçmeyen tek meskene (veya tek meskende hisseye, intifa hakkı dahil) sahip engelliler, indirimli bina vergisi oranı (sıfır) uygulamasından yararlanarak emlak vergisi ödemez. Engelli kimlik kartı olanlar kart + ilgili formu belediyeye verir; kartı olmayanlar sağlık kurulu raporuyla başvurur. Birden fazla mesken, oturmama, hisse gibi özel durumlar rehberin emlak soru-cevaplarında açılıyor.
Bordro ve cari pratikte dikkat edilecekler
Engellilik indirimi çoğu dosyada ücret bordrosunun matrah satırına dokunur. Ay içinde işe giriş-çıkış, birden fazla işveren, serbest meslek kazancı ile ücretin bir arada olduğu dosyalar rehberdeki örneklerde ayrı ele alınmış. Yanlış derece veya süresi dolmuş rapor, hem çalışan net ücretini hem SGK/vergi mutabakatını bozar.
Cari tarafta araç satışı, özel tertibatlı ithalat veya engelliye özel cihaz teslimi gibi işlemler fatura tipi, istisna kodu ve cari bakiye kontrolünü de etkiler. Fatura ile cari ekstre aynı anda yürürken istisna satırını gözden kaçırmak, dönem sonunda fark listesini şişirir.
Toplu bordro veya cari fark listesi Excel’de büyüdüyse karşılaştırmayı mümkün olduğunca orijinal .xlsx ekstresi üzerinden yapın. MutabakatAI ekstre karşılaştırmasında yükleme formatı .xlsxtır.
Muhasebe masasında kısa kontrol listesi
Rehber uzun; günlük işte şu beş kontrol çoğu dosyayı kurtarır:
- Derece ve tutar: Rapordaki çalışma gücü kaybı ile bordrodaki indirim tutarı (12.000 / 7.000 / 3.000 TL) aynı derecede mi?
- Başlangıç tarihi: İndirim hangi aydan itibaren uygulanıyor? İşe giriş veya rapor onay tarihiyle bordro ayı uyumlu mu?
- EVİS / işveren bilgisi: İşyeri veya vergi kimlik numarası değiştiyse başvuru veya bildirim güncellendi mi?
- Taşıt dosyası: ÖTV veya MTV istisnası varsa %90 eşiği, tertibat şartı ve 2026 bedel üst sınırı (2.873.900 TL) dosyada notlandı mı?
- KDV / emlak: Özel araç-gereç tesliminde 17/4-s, tek meskende 200 m² ve belediye formu ayrı tutuldu mu?
SSS
2026 engellilik indirimi tutarları nedir?
GİB rehberine göre aylık tutarlar birinci derece için 12.000 TL, ikinci derece için 7.000 TL, üçüncü derece için 3.000 TL’dir. Yıllık karşılıklar sırasıyla 144.000 TL, 84.000 TL ve 36.000 TL’dir.
Engellilik indirimine kimler başvurabilir?
Engelli ücretli ve engelli serbest meslek erbabı ile bakmakla yükümlü olduğu engelli kişi bulunan ücretli veya serbest meslek erbabı yararlanır. Başvuru sürecinde EVİS ve geçerli engelli sağlık kurulu raporu kritik.
Taşıt ÖTV istisnasında tek kural mı var?
Hayır. %90 ve üzeri ile %90 altı ayrı hatlarda yürür; tadilat, sürücü belgesi, bedel üst sınırı (2026 için 2.873.900 TL) ve kullanabilecek kişiler rehberde ayrıntılı. Alım öncesi ilgili bölümü ve ÖTV Kanunu maddesini birlikte okuyun.
KDV istisnası her ürüne mi uygulanır?
Hayır. Yalnızca engellilerin eğitim, meslek ve günlük yaşamı için özel üretilmiş araç-gereç ile özel bilgisayar programları kapsamdadır. Binek otomobil bu istisnanın “araç-gereç” tanımına girmez; herkesin kullanabildiği genel ürünler de kapsama girmez.
Emlak vergisi sıfır oranı için metrekare sınırı nedir?
Rehbere göre brüt 200 m²’yi geçmeyen tek mesken (veya tek meskende hisse / intifa) şartı var. Başvuru belediyeye; engelli kimlik kartı veya sağlık kurulu raporu ile ilgili form kullanılır.
Sonuç
25 Eylül 2026’da güncellenen Engelliler İçin Vergi Rehberi (Yayın No: 619), 2026 indirim tutarlarını, EVİS başvurusunu ve ÖTV / MTV / KDV / emlak avantajlarını tek metinde topluyor. Bordro, serbest meslek ve taşıt dosyalarında önce derece ve rapor geçerliliğini, sonra ilgili vergi türünün şartlarını kontrol edin. Nihai metin ve güncel ekler için GİB’in yayımladığı rehberi esas alın.